Popularitesi hızla yükselen bir programlama dili olan Python ile yazılmış mükemmel bir web çatısı olan Django‘yu öğrenmek işte size 24 kaynak.

Django dökümantasyonu

http://docs.djangoproject.com/en/1.2/

Django kitapı

http://www.djangobook.com/

Türkçe Video Dersler

4 bölümlük djangoturkiye.com video dersleri

http://showmedo.com/videotutorials/series?name=Y907SyYnq

3 bölümlük django giriş ve views ile alakalı dersler

http://showmedo.com/videotutorials/series?name=qWmtuStb0

İngilizce Video Dersler

13 bölümlük Django from the ground up

http://showmedo.com/videotutorials/series?name=PPN7NA155

10 adet django ipuçu

http://net.tutsplus.com/tutorials/tools-and-tips/10-insanely-useful-django-tips/

3 bölümlük django ile wiki hazırlama dersi

http://showmedo.com/videotutorials/series?name=v7kABKL6R

5 bölümlük ders

http://showmedo.com/videotutorials/series?name=pythonNapleonePyConTechSeries

7 bölümlük ders

http://ericholscher.com/blog/categories/screencasts/

Webfaction sunucusuna django kurulumu

http://www.webfaction.com/demos/django

Django ile image hosting

http://www.youtube.com/watch?v=g8v4STgAAdA

7 dakikada django

http://www.throwingbeans.org/django_screencasts.html

Diğer django dersleri

Google App Engine üzerine django kurulumu

https://code.google.com/intl/tr-TR/appengine/articles/django.html

6 adet django dersi

http://www.webmonkey.com/2010/02/get_started_with_django/

Nettuts django dersleri

http://net.tutsplus.com/articles/news/diving-into-django/

http://net.tutsplus.com/tutorials/other/10-django-troublespots-for-beginners/

http://net.tutsplus.com/tutorials/other/intro-to-django-building-a-to-do-list/

4 adet django giriş dersi

http://armuting.blogspot.com/search/label/django

2 adet slide

http://blog.insicdesigns.com/2010/03/learning-django-web-development-framework/

Django kurulumu ve giriş

http://www.birazkisisel.com/category/web-programlama/django-web-programlama/

Django cheatsheet v1

http://www.mercurytide.co.uk/news/article/django-cheat-sheet/

Django ile alakalı birkaç yazı

http://serkan.gen.tr/kategori/django

Django ile yapılmış kaynak kodları açık siteler

235+ adet sitenin kaynak kodları

http://www.djangosites.org/with-source/

Bu kısma geçmeden önce App Engine kurulumu ile alakalı ön bilgi almak için şuradaki yazıyı okumanızı öneririm.

Klasik bir blog uygulaması yapalım.

django-blog isminde bir dizin oluşturup içine app.yaml dosyamızı oluşturalım. İçeriği şöyle olsun

application: django-blog
version: 1
runtime: python
api_version: 1

handlers:
- url: /.*
script: main.py

Ardından app.yaml dosyasının yanına main.py dosyasını oluşturuyoruz. İçeriği şöle olsun

import os, sys

from django.conf import settings
settings._target = None

os.environ["DJANGO_SETTINGS_MODULE"] = "blog.settings"
sys.path.append("E:\\app_engine\\django-blog")

from google.appengine.ext.webapp import util
from django.conf import settings

settings._target = None

import django.core.handlers.wsgi
import django.core.signals
import django.db
import django.dispatch.dispatcher

django.dispatch.dispatcher.disconnect(django.db._rollback_on_exception,django.core.signals.got_request_exception)

def main():
    application = django.core.handlers.wsgi.WSGIHandler()
    util.run_wsgi_app(application)

if __name__ == "__main__":
    main()

Burada 7. satırı biraz önce oluşturduğumuz django-blog dizininin yolunu yazıyoruz. 6. satır ise birazdan oluşturacağımız projenin adı. Yani django-admin.py startproject komutuyla oluşturacağımız proje.

Komut penceresini açıp django-blog dizinine geldikten sonra blog isminde bir django projesi başlatıyoruz.

django-admin.py startproject blog

Şimdi çalışıp çalışmadığını görmek için sunucumuzu çalıştırıyoruz.

dev_appserver.py django-blog/

Şimdi http://localhost:8080/ adresinden Congrulations sayfasını görüyoruz. Artık django çalışıyor. Eğer göremiyorsanız başa dönüp tekrar gözden geçirin.

Komut penceresinden django-blog/blog dizinine gelip blogum isminde bir uygulama başlatıyoruz.

python manage.py startapp blogum

Bu komutla birlikte blogum isminde bir dizin oluşacak. Bu dizinin içindeki models.py dosyasına modelimizi tanımlayalım.

from google.appengine.ext import db

class Yazi(db.Model):
yazan = db.UserProperty()
metin = db.StringProperty(multiline=True)

Modelde yazan ve metin olmak üzere iki elaman tanımladık.

Djangonun en sevdiğin kısmı olan urls.py dosyasını da şöyle yapıyoruz:

from django.conf.urls.defaults import *
from blog.blogum.views import index,ekle

urlpatterns = patterns('',
(r'^blog/$',index),
(r'^blog/ekle/$',ekle),
)

Burada /blog adresinde index fonksiyonunu ve /blog/ekle adresinde de ekle fonksiyonunu çağıracağını bilidiriyoruz. Buradaki urlpatterns değeri düzenli ifadeler(regular expressions ) kullanılarak oluşturuluyor. Düzenli ifadeler hakkında bilgi edinmek için şuraya ve şuraya bakabilirsiniz.

Aynı dizindeki views.py dosyasına da olayları yazıyoruz:

from django.http import HttpResponse, HttpResponseRedirect
from django.shortcuts import render_to_response
from google.appengine.ext import db
from google.appengine.api import users
from blog.blogum.models import Yazi

def index(request):
    yazilar = Yazi.all()
    yazilar = yazilar.fetch(1000)
    if users.get_current_user():
        url = users.create_logout_url(request.path)
        url_text = "Cikis"
    else:
        url = users.create_login_url(request.path)
        url_text = "Giris"
    sablon_param = {"yazilar":yazilar,"url":url,"url_text":url_text}
    return render_to_response("index.html",sablon_param)

def ekle(request):
    metin = request.POST["metin"]
    yazi = Yazi()
    yazi.metin = metin
    if users.get_current_user():
        yazi.yazan = users.get_current_user()
    yazi.put()
    return HttpResponseRedirect("/blog")

Burada iki fonksiyonumuz var biri index biri de ekle, index fonksiyonunda yazilari veritabanından okuyoruz. İlk 1000 yazıyı çekiyoruz.  1000 yazmamızın nedeni ise veritabanından veri okurken en fazla 1000 adet okuyabiliyoruz. Bu sınırlama App Engine tarafından yapılıyor.

users.get_current_user() fonksiyonu ile kullanıcının giriş yapıp yapmadığına bakıyoruz. Buradaki kullanıcı girişinden kasdımız Gmail hesabıyla giriştir. Lokalden çalıştırırken buraya giriş yapıp herhangi bir mail adresi yazabiliyorsunuz. Ama uygulamayı App Engine sunucularına yükledikten sonra Gooogle hesabıyla giriş yapılıyor.

Django’nun vazgeçilmezlerinden biri olan sablonları kullanıyoruz. Sablona parametrelerini girdikten sonra render_to_response komutuyla sablonu render ediyoruz.

ekle fonksiyonunda ise POST metoduyla gelen veriyi okuyoruz. Eğer kullanıcı giriş yaptıysa yazinin yazarı oluyor. Eğer yapmadıysa yazi.yazan değeri boş oluyor. Bunu da şablonumuzda sorgulatarak “anonim” olarak belirtiyoruz. Yani kullanıcı giriş yapmadan yazı yazarsa yazan kısmı anonim olarak görünüyor. put() fonksiyonuyla veritabanına yazdığımız veriyi ekliyoruz. Son olarak “/blog” sayfasına yönlendiriyoruz.

Şablon kullanmak için şablon dizinlerini djangoya belirtmemiz gerekiyor. Bunun için django-blog/blog/settings.py dosyasına bir ekleme yapacağız. Bu dosyada TEMPLATE_DIRS değişkenine şablon dosyamızın yolunu ekliyoruz. Ben djang0-blog/blog/blogum dizinin içine sablon isminde bir oluşturup index.html dosyasını oraya koydum. O zaman değişikliği şöyle yapıyoruz:

TEMPLATE_DIRS = (
"e:\\app_engine\\django-blog\\blog\\blogum\\sablon"
)

sablon dizinin içine index.html dosyasını oluşturuyoruz.

<a href ="{{ url }}">{{ url_text }}</a>
<h1>Blog</h1>
{% for yazi in yazilar %}
{% if yazi.yazan %}
{{ yazi.yazan.nickname }}
{% else %}
anonim
{% endif %}
<blockquote>{{ yazi.metin|escape }}</blockquote>
{% endfor %}

<form action="/blog/ekle/" method="post">
<textarea name="metin" rows="3" cols="40"></textarea>
<input type="submit" value="Gönder">
</form>

Burada kullanıcının giriş yapıp yapmadığına bakarak giriş veya çıkış linklerini koyuyoruz. Ardında sablonda belirttiğimiz yazilar değerini bir for döngüsüyle okuyup ekrana yazdırıyoruz. Oluşturduğumuz form ile “/blog/ekle/” adresine post metoduyla yazdığımız yazının gönderilmesini sağlıyoruz.

Veritabanındaki verilerin tamamını silmek için sunucuyu şu komutla başlatıyoruz:

dev_appserver.py –clear_datastore django-blog/

Hepsi bu kadar, kolay gelsin…

Kısaca nasıl kullanıldığını anlatayım.

• şuradan Google App Engine’e gmail hesabınızla üye oluyorsunuz. Sms ile aktivasyon yapmanız gerekiyor.
• şuradan Create an Application dedikten sonra bir uygulama oluşturuyoruz. Bir gmail hesabıyla 10 toplam 10 adet uygulama oluşturabiliyoruz.
• şuradan Google App Engine SDK’yı indirip kuruyoruz.
• şuradan dökümantasyonu okuyup nasıl başlayacağımızı öğreniyoruz.

Tutorialdaki örneği birlikte yapalım:

• helloworld isminde bir dizin oluşturup içine app.yaml isminde bir dosya oluşturalım ve içeriği şöyle olsun:

application: helloworld
version: 1
runtime: python
api_version: 1

handlers:
- url: /.*
  script: helloworld.py

• Yukarıda projemizi tanımlayan bir dosya oluşturduk. Uygulama ismi helloworld, versiyonu 1, çalışma ortamı python, api versiyonu 1 ve /* adresinin kaynak dosyası da helloworld.py
• helloworld dizininin içine helloworld.py isminde bir dosya oluşturup içeriğini şöyle yapalım:

print 'Content-Type: text/plain'
print ''
print 'Hello, world!'

• DOS komut isteminden dev_appserver.py helloworld/ komutunu verip sunucumuzu çalıştıralım. Bu komutu yazarken helloworld dizininin bir üst dizininde olmalıyız.
• Web tarayıcımızdan http://localhost:8080/ yazdıktan sonra kodlarımızın çalıştığını görebiliriz. Ekranda sadece bir Hello, world! görüyoruz.
• Uygulamamızı sunucuya yüklemeden önce app.yaml dosyasındaki application: helloworld satırını değiştirmemiz lazım. helloworld yerine kaydolurken belirlediğimiz projenin ismini yazalım.
• Yaptıklarımızı App Engine sunucularına yüklemek için komut isteminden appcfg.py update helloworld/ yazdığımızda bizden gmail kullanıcı adını ve parolasını sorduktan sonra yükleyecektir.
• uygulama-adi.appspot.com adresinden uygulamanızı görebilirsiniz.

Ayrıntılı dökümantasyon için şuraya bakabilirsiniz. Ama önce şu sayfalara bakmanızı tavsiye ederim: giriş, geliştirme ortamı, merhaba dünya, webapp çatısının kullanımı, kullanıcı servisleri, webapp formları, datastore kullanımı, şablon kullanımı, statik dosya kullanımı, uygulamayı yükleme.

sudo ln -s /usr/lib/pyhton2.5/site-packages/django/bin/django-admin.py /usr/local/bin/django-admin.py

Windows kullanıcıları da,

Denetim Masası -> Sistem -> Gelişmiş -> Ortam Değişkenleri -> Sistem Değişkenleri bölümünden PATH değişkenini seçip Düzenle butonuna tıklayıp gördüğümüz satıra ;C:Python25 ekleyip Tamam dedikten sonra tamamlanmış olacak.

Bunu yaptıktan sonra herhangi bir dizinden django-admin.py dosyasına ulaşabileceksiniz.Şimdi django projelerinizi kaydedeceğiniz bir dizin oluşturun(ör. d:django ) ve terminalden o dizini seçin.

Not: Eğer Windows kullanıcısı iseniz terminal yerine DOS Komut İstemini kullanacaksınız. Ben sürekli terminal ifadesini kullanacağım.

Terminalden proje dizinimizi seçtikten sonra django-admin.py startproject sitem yazdıktan sonra sitem isimli bir dizin ve içinde birkaç dosya oluşacaktır.Eğer Permission denied hatası alırsanız kodun başına sudo yazıp deneyin(sudo django-admin.py startproject sitem) .

Nedir bu sudo? sudo linux kullanıcılarının sıkça kullandığı bir komuttur.Kullanıcı gruplarının yetkileri farklı olduğu için her kullanıcı her işlemi yapamamaktadır.İstediği yerde dizin veya dosya oluşturup silme yetkisi yoktur.Fakat sudo kullandığımızda bu yetkileri almış oluyoruz.Biraz önce kullandığımız komut sitem adında bir dizin oluşturacağı için bu yetkiye sahip olmamız gerekiyor.sudo komutunu her kapıyı açan bir anahtar olarak düşünebiliriz.

Şimdi oluşturduğumuz dizin içine bir bakalım ne var ne yok.sitem dizininin içinde 4 dosya görüyoruz:

__init__.py : Pythonu kandırmak için bir metod.Pythonun dizinimizi bir modül olarak algılamasını sağlar.

manage.py : Djangoyla çalışabilmek için komut satırında kullandığımız bir dosya.

settings.py : Ayarların saklanığı dosya.

urls.py : Adreslemenin yapıldığı dosyadır. Yani sitenizde hangi adreste hangi içeriğin olacağını ayarladığınız bölümdür.

Terminale python manage.py runserver yazdığımızda sunucumuzu çalıştırmış olacağız.Herhangi bir port ayarlaması yapmadığımız için varsayılan ayar olarak 127.0.0.1:8000 adresinden sunucumuz yayınlanacaktır.Web tarayıcınıza http://127.0.0.1:8000/ adresini girdiğinizde aşağıdaki sayfayı göreceksiniz.

Bu şimdiye kadar hiç hata yapmadığınız anlamına gelmektedir.Eğer sunucunuzu farklı bir ip adresinden veya porttan başlatmak isterseniz;

python manage.py runserver 8080 veya

python manage.py runserver 0.0.0.0:8080 seçeneklerini kullanabilirsiniz.

Djangoda sizin için hazır kütüphaneler bulumaktadır.Mesela form oluşturmak için sayfalarca kod yazmak yerine hazır kütüphane kullanıp birkaç satırda formunuzu oluşturabilirsiniz.

Python Kurulumu

Django kurmak için sisteminizde Pythonun kurulu olması gerekir. Eğer linux tabanlı bir işletim sistemi kullanıyorsanız zaten yüklüdür.Linux tabanlı bir işletim sistemi kullananlar bu kısmı atlayıp Django kurulumuna geçebilir.

Pythonu http://www.python.org/ adresinden indirip kurabilirsiniz.

Django Kurulumu

Djangoyu http://www.djangoproject.com/download adresinden indirebilirsiniz. “Get the latest official version” başlığının altında son sürümünü indirebilirsiniz. Biz 0.96.2 versiyonunu kullanacağız. İndirdiğiniz dosya sıkıştırılmış bir dosya olacaktır. Bu dosyayı açıp içindeki dosyalar çıkarılır (execute). Daha sonra Terminal (linux kullanıcıları için) veya DOS(windows kullanıcıları için) komut isteminden çıkardığımız dizin seçilir ve python setup.py install komutu verilir.

dizin seçmek için cd komutu kullanılır.

MySQL Kurulumu

Bu kısım ilk etapta gerekmiyor fakat ileride lazım olacağı için şimdiden kuruyoruz. Django veritabanı olarak ben MySQL seçtim ama farklı veritabanı sistemleri de kullanılabilir. Djangonun desteklediği veritabanı sistemleri: PostgreSQL, MySQL, SQLite, Microsoft SQL Server, Oracle.

Eğer linux tabanlı bir işletim sistemi kullanıyorsanız (ör: Ubuntu) MySQL kurmak sizin için çok basit.

Terminali açıp sudo apt-get install mysql-server yazmanız yeterli.

Windows kullanıcılarının biraz daha uğraşması lazım :)

http://dev.mysql.com/downloads/ adresinden işletim sisteminize  uygun dosyayı indirip kurmalısınız.

MySQLdb Kurulumu

MySQLdb bir python kütüphanesidir. Python içinde MySQL kullanmanızı sağlar. MySQLdbyi http://sourceforge.net/project/showfiles.php?group_id=22307 adresinden indirebilirsiniz veya terminalin gücünü kullanabilirsiniz. İşte ubuntuya geçmek için bir sebep daha. Terminalden sudo apt-get install python-mysql yazmanız yeterli.

Artık Djangoya başlayabiliriz.Gerekli yazılımların hepsini kurmuş olduk. Size tavsiyem bir an önce açık koda geçin. Farkı hissedeceksiniz. Başlangıç için Ubuntu 8.04 Hardy Heronu (şu an son sürüm) deneyebilirsiniz.